3 x Forteiland: spoken en voor pampus liggen

Forteiland IJmuiden, Pampus en Vuurtoreneiland. Lang lagen ze onzichtbaar te wezen in de wateren rond Amsterdam. Dat is nu verleden tijd. Tineke en Dorien gingen scheep en ontdekten de charme van forten op een eiland.

De bootdienst tussen IJmuiden naar Forteiland

Vanuit de IJmuidense haven zien we Forteiland al liggen. Een groene bult in het Noordzeekanaal, waar we met rondvaartboot Koningin Emma in tien minuten heen varen. Dat de werkelijkheid robuust is, wisten we van de keren dat we er met de veerboot naar Newcastle vlak langs voeren. Met zijn drie verdiepingen, 72 lokalen en 585 meter ondergronds gangenstelsel is Forteiland IJmuiden het grootste fort van de Stelling van Amsterdam. Deze ring van 46 forten en vier batterijen moest de hoofdstad verdedigen als die andere linie, de Hollandse Waterlinie, de vijand niet had kunnen tegenhouden. Het leger, de regering en de koning(in) zouden er dan minstens een half jaar kunnen overleven. Uiteindelijk heeft vooral de Duitse bezetter er in 1944-45 van geprofiteerd. Forteiland werd een belangrijk steunpunt in de Atlantikwall en door de polders onder water te zetten, traineerden de nazi’s de bevrijding van West-Nederland.

Agressieve meeuwen

Vandaag lijken alleen de meeuwen van Forteiland onze vijand te zijn. De vrijwilliger die plattegronden uitdeelt, adviseert ons op de paden te blijven, “want de meeuwen hebben jongen”. Terwijl andere bezoekers naar binnen duiken voor het museale deel, wandelen wij het eiland over. We genieten van het uitzicht op de enorme zeeschepen die langs het eiland varen. Op de groene westpunt zit een leger aan meeuwen flink te krijsen. Hoewel we keurig over het pad verder wandelen, wordt de sfeer nogal dreigend. Enkele meeuwen maken een duikvlucht tot vlak boven onze hoofden. Zoeff zegt de wind en even verkeren we in de schaduw van hun vleugels.

Het spookt op Forteiland!

Lichtbollen

Even rustig stilstaan is er niet bij, dus we trekken ons terug en zoeken binnen de koelte van Forteiland op. Daar is het echt genieten, van de fraai geconserveerde gangen en boeiende verhalen over het leven in het fort. Maar dan stuiten we op spoken. Nou ja, het begint met een artikel in de IJmuider Courant. De fortbeheerder (“een grote man met tatoeages op zijn sterke armen” – zeg maar: dus niet bang aangelegd!) vertelt over voorbijschietende lichtbollen, stemmen en voetstappen, bezoekers die zomaar verstijven van schrik. Voor mij betekent zulk nieuws doorgaans dat ik 10-15 keer de nauwe gang op en neer moet lopen, terwijl de fotograaf opnames maakt van ‘bewegend spook in fort’.

Eiland op palen

Langs het Muiderslot varen we de volgende dag het IJmeer op en liggen een half uur later ‘voor Pampus’. Meteen maar even die uitdrukking uitleggen. Toen het IJsselmeer nog de Zuiderzee was, lagen de zwaarbeladen VOC-schepen vaak enige tijd stil voor de vaargeul Pampus. Ze konden pas verder als ze een deel van hun vracht hadden geloosd. Pas tijdens de aanleg van de Stelling van Amsterdam, eind 19de eeuw, werd Pampus een forteiland. Door mensen aangelegd en geplaatst op bijna 4000 houten palen. Pampus oogt vandaag vooral als een vriendelijk vakantie-eiland.

In de luchtballon

In de haven liggen zeilboten en motorjachten, er is een restaurant met terras en op de heuvel erachter oogst een man met zonnehoed uit de moestuin. Voor de salades en de kruidenthee in het restaurant, begrijpen we al snel. Voordat we het eiland gaan rondwandelen, maken we een tochtje in de luchtballon. Virtueel, maar heel boeiend. Ballonvaarder Leon Mary neemt ons mee naar ‘Het geheime wapen van Amsterdam’. De Stelling dus. We zien niet alleen de vele forten vanuit de lucht, maar ook de sluizen en gemalen die het water toelaten of weer wegsluizen. Daarna duiken we in het museum in het soldatenleven van vroeger. Compleet met filmprojecties en geluidseffecten. Gelukkig zonder huisspoken.

Eten onder de vuurtoren

Net uit de kust bij Durgerdam ligt Vuurtoreneiland, officieel ‘Kustbatterij bij Durgerdam’ geheten. Je kunt er niet zomaar heen, alleen met reservering voor lunch of diner. Daarvoor betaal je een flinke prijs: € 80-85 per persoon, maar dat is inclusief de boottocht vanaf het Lloyd Hotel in Amsterdam, hapjes op de heenweg, 5-gangendiner in de kas (zomer) of in de bomvrije kazerne (winter) en zoete lekkernijen op de terugweg.

Pampus
Forteiland en Pampus praktisch

Forteiland IJmuiden is tussen maart en begin november open tijdens publieksdagen, zo’n dertien keer per jaar. Pampus is open van april t/m oktober. De veerboten varen vanuit Muiden en IJburg.

De beste reisgidsen

Verboden kringen. 34 wandelingen rond de Stelling van Amsterdam

Leuk boekje met maar liefst 34 wandelingen in de prachtig groene omgeving rond Amsterdam. De Stelling van 46 forten was tot 1963 verboden terrein en staat nu op de lijst van Unesco Werelderfgoed. Onderweg kom je heel wat te weten over ‘verboden kringen’, inundatie en accessen. Veel forten kan je ook van binnen bekijken. Mooie combinatie dus van natuur en cultuur!

De leukste hotels

Logeren in de buurt van Forteiland en Pampus

Amsterdam
Het Lloyd Hotel in Amsterdam is het vertrekpunt van de boot naar Vuurtoreneiland, maar zelf ook een bijzondere plek om te logeren. Vanuit hier vertrokken ooit landverhuizers naar Amerika. Je kan er je verblijf net zo duur of juist eenvoudig maken als je wil. De kamers verschillen qua prijs en comfort. Beneden vind je een gezellig restaurant.

Muiden
Net iets buiten vestingstadje Muiden, maar heerlijk rustig gelegen aan de Vecht vind je Boerderij Honswijck. Hier verblijf je in een tuinhuisje of een pipowagen, voorzien van alle comfort en stijlvol ingericht. Heerlijke uitvalsbasis voor dagtochtjes in de omgeving.

IJmuiden
Vlakbij de kade waar de boten vertrekken naar Forteiland IJmuiden logeer je sfeervol in Hotel Augusta. Mooie kamers in de stijl van het historische pand, alle comfort en op de begane grond naar een bar en restaurant voor de gasten ook een ‘herenkamer’ en een bibliotheek.

Dit artikel werd eerder geplaatst in VLOT Magazine.

Ook leuk om te lezen

Ontdek

Hunebedden Drenthe: megalithische erfenis

Mythische grafheuvels die uitnodigen tot meditatie en ritueel? Een hoop stenen van vijftig eeuwen...

Op culinaire tocht door de Portugese Alentejo

Kaasjes om te lepelen, gerookte worst en zacht-zoete kastanjelikeur. Lekkerbekken plannen een rondreis door...

In Bath met Jane Austen

Bath heeft de enige warmwaterbron van Engeland en plukt daar al eeuwenlang de vruchten...

Voerstreek: taalstrijd in een notendop

De Belgische Voerstreek is steeds populairder als reisbestemming voor Belgen en Nederlanders. Met zijn...

3 x Forteiland: spoken en voor pampus liggen

Forteiland IJmuiden, Pampus en Vuurtoreneiland. Lang lagen ze onzichtbaar te wezen in de wateren...

SS Rotterdam: grandeur aan de Maas

Veertig jaar bevoer stoomschip de Rotterdam de wereldzeeën. Als cruiseschip en lijndienst tussen Rotterdam...

Categorieen

error: Content is protected !!