Formentera: kleine zusje van Ibiza

Parelwitte stranden, een azuurblauwe zee en de relaxte sfeer waarvan je tot rust komt. Voor dit paradijsje hoef je Europa niet uit, maar neem je slechts de veerboot vanaf ‘feesteiland’ Ibiza. Huur een fiets, ga wandelen of neem de bus. Maar pak altijd je zwemspullen mee. De zee is overal op Formentera.

Vrije geest

Op het plankierpad langs de baai van Es Pujols wandelt een ouder stel met parasol en strandstoelen. Koffiebruin van top tot teen, want ze ontdeden zich al op de parkeerplaats van al hun kleding. Niemand kijkt er vreemd van op, zo lijkt het. Op Formentera mag je zo bloot of gekleed naar het strand gaan als je zelf wil. De vrije geest van de jaren 1960 staat hier nog fier overeind, net als op buureiland Ibiza. Formentera leerde echter ook wijze lessen van haar grote zus, waar lange tijd ongebreideld kon worden geïnvesteerd in toeristische voorzieningen. Het grootste deel van Formentera is beschermd natuurgebied. Er mag slechts beperkt gebouwd worden. Dat is al goed te zien in de enige badplaats van het eiland, Es Pujols.

Plankierpad

Het plankierpad, dat ons langs de baai voert, oogt aantrekkelijk en loopt comfortabel. Maar, zo lezen we op een informatiebord, is vooral aangelegd ter bescherming van het kwetsbare duingebied. De parasol-dennen langs de route staan er fraai bij en in het zand zien we blauw en groen gekleurde hagedissen wegschieten. En dan het uitzicht, nauwelijks gehinderd door gebouwen. Het witte strand en de zee in diverse schakeringen blauw roepen een gevoel van welbehagen op. Op het schiereilandje Punta Alta, dat de baai van Es Pujols begrenst, drinken we koffie op het terras van hotel Roca Bella. Een toplocatie, waar je aan drie zijden door zeewater wordt omgeven. Toch is het, net als ons eigen loungehotel Tahiti, kleinschalig van opzet en slechts enkele verdiepingen hoog. Van de serveerster begrijpen we dat dit te maken heeft met de bouwregels. Hotels mogen nergens hoger zijn dan vier verdiepingen.

Het zout der aarde

De relaxte sfeer in Es Pujols maakt nieuwsgierig naar de rest van het kleine eiland, dat je uitstekend op eigen gelegenheid kunt verkennen. We huren een fiets en maken een rondje ‘om de noord’. Vanuit Es Pujols rijden we langs de salines (zoute moeraspoelen) naar Formentera’s haven La Savina. De salines leverden eeuwenlang het zout waarmee eten werd ingemaakt. Maar dat gebeurt nu alleen nog op Ibiza. De poelen van Formentera zijn inmiddels een vogelreservaat met vaste kolonies zilverreigers, strandlopers en andere waadvogels. Tijdens de vogeltrek rusten er ook flamingo’s uit. Tot onze vreugde spotten we deze vogels, al zijn ze met hun zachtroze vacht lastig te onderscheiden in de droogvallende witroze poelen. Het is een fotogeniek gebied, zeker als het water de witte zouthuisjes en zouthopen tijdens een moment van windstilte weerspiegelt.

De mooiste stranden

Vanuit La Savina fietsen we over een zandweg de noordelijke landtong Trucadors op. Die is zo smal dat je de zee soms aan beide kanten ziet. Dit is een populaire bestemming voor dagtoeristen uit Ibiza. We zijn dan ook niet de enigen die vandaag komen kijken naar wat wel de mooiste stranden van de Middellandse Zee genoemd worden. De meeste fietsers, scooters en huurauto’s reppen zich direct naar de noordelijke punt van het eiland, vanwaar je na een wandeling wadend of zwemmend kunt oversteken naar het onbewoonde eilandje S’Espalmador. Wij stoppen voor de lunch bij strandbar El Tibúron, waar we in de schaduw van pijnbomen en met de voeten in het zand uitkijken over strand en zee. De sfeer is ongedwongen, het eten van hoge kwaliteit en navenant van prijs. In de baai liggen enkele dure jachten waarvandaan, zo denken wij, telefonische bestellingen binnenkomen. We zien een restaurantmedewerker met een tas in zijn hand uitvaren naar een jacht. ‘Thuisbezorgservice’ voor de miljonairs dus, al snappen we niet waarom die niet de moeite nemen om zelf een kijkje te komen nemen op deze sprankelende landtong.

Groene routes, zwarte nacht

Met enige fantasie herken je in Formentera de vorm van een zeepaardje, met de kop in het zuidwesten en de staart in het oosten. Voor de echte verlatenheid zijn deze kop en staart de plekken waar je moet zijn. Wij verkennen de staart vanuit het dorpje El Pilar de la Mola met een route van fiets- en wandelnetwerk Rutes Verdes. De 32 routes zijn gemarkeerd met houten borden en eenvoudig te combineren tot tochten van een halve of hele dag. Onze route voert via een droge hoogvlakte en door pijnboombos naar het strand van Es Ram. Een heel fijn plekje. Op het hogere deel van het strand staan met sloophout gebouwde botenbergplaatsen, er liggen wat mensen te zonnen en op zee staan er een paar te SUP’en.

Na een snelle duik klimmen we terug naar boven en lunchen in restaurant El Mirador, vanwaar we weids uitkijken over het eiland en de zee tot aan Ibiza toe. Op de terugweg naar El Pilar wandelen we tussen de velden van wijngoed Terramoll, een van de twee wijnmakers op Formentera. En als afsluiting rijden we naar de oostpunt, waar de witte vuurtoren van La Mola passerende schepen moet afschrikken. Het is hier met 192 meter het hoogste punt van het eiland en direct achter de vuurtoren dalen rode en grijze rotsen bijna loodrecht af naar zee. Best eng, maar ook schilderachtig tegen de achtergrond van de diepblauwe zee. Een siersteen naast de vuurtoren gedenkt de beroemde schrijver Jules Verne, die deze plek verwerkte in zijn roman Hector Servadac. Het loopt daarin niet goed af met Formentera. Het eiland wordt verwoest door een neerstortende komeet.

Vuurtorens

De tweede vuurtoren van Formentera staat op Cap de Barbaria, het ‘neusje’ van het zeepaardje. Dit is overdag een heerlijk stille rots, zonder horeca of bushalte, maar tegen zonsondergang rijdt een sliertje huurauto’s en scooters richting vuurtoren om de zon uit te zwaaien. Als je vanaf deze punt recht over zee kijkt, is het dichtstbijzijnde land de noordkust van Algerije, ruim 200 kilometer verderop. Gezeten op een rotsblok zien we hoe de lucht langzaam paars kleurt, maar de zon voortijdig achter een wolkenrand duikt. Geen fraaie zonsondergang dus vandaag, maar wel de witte vuurtoren die afsteekt tegen een bijna roze lucht. We wachten het tromgeroffel en applaus niet af en keren terug naar Es Pujols om de dag af te sluiten in de strandbar van hotel Tahiti. De hippe bardame schenkt een heerlijke rosé, draait fijne muziek en vanuit de loungekussens zien we de nacht neerdalen op de baai en sterren stralen aan het firmament. Dit huiselijk tafereel kan zich meten met de mooiste zonsondergang.

Don’t worry, be hippie

Reizen naar Formentera gaat altijd via het vliegveld van Ibiza en daarom is het aantrekkelijk ook iets mee te pakken van dat beroemde eiland. Het is na Formentera wel even wennen als we van de veerhaven naar hotel Sa Talaia rijden. Stoplichten, rotondes en billboards langs de weg van hippe clubs als Amnèsia en Ushuaïa. Taxichauffeur Josep begrijpt het best. “Het toerisme barst bijna uit zijn voegen en vooral het aantal huurauto’s mag wel wat minder. Maar geen zorgen, je kunt buiten de drukte van hoofdstad Eivissa nog voldoende rust vinden.” Zelf is hij vooral blij met de populariteit van zijn eiland. Hij verdient zijn brood met taxiritten en de verhuur van twee appartementen. “En in de winter, als er maar weinig toeristen zijn, vind ik het wel erg stil.”

De beste reisgidsen